ANA SAYFA

Profesyonel çalışmalar
Fotoğraf çalışmaları
Akademik çalışmalar Grafik çalışmalar

TIME LAPSE PHOTOGRAPHY

Time lapse photography (TLP) çekim esnasında kameranın standart kare hızından daha düşük hızlarda çalıştırılarak zaman atlaması yapma işlemidir.

Genel olarak iki tür TLP uygulamasından söz edebiliriz.

1. Normal pozlama değerleri ile zaman aralıklı olarak görüntünün kareler halinde kaydedilmesi. Böylece değişen hareket daha keskin bir detayla algılanabilir.

2. Yine zaman aralıklı olarak ancak normal pozlama değerleri ile değil yavaş bir enstantane hızıyla görüntünün kaydedilmesi. Bu seçenek daha çok yıldırım, akan kalabalık ya da gece caddeden akan arabalar gibi hareket hissinin yoğunlaşması gereken sahneler için uygundur.

TLP hesaplamaları

TLP için normal enstantane hızında yapılacak çekimler için hesaplama şu şekilde yapıllır:

2 günlük zamanı 5 saniyeye sığdırmak istediğimizi farzedelim.

2 gün = 48 saat = 2.880 dak.= 172.800 sn.

172.800(sn) / 5(sn) x 24(fps) = 1440(sn)

iki pozlama arasında geçmesi gereken zaman 1440 saniye yani 24 dakikadır.

Time lapse çekim, saniyede 2 kareden, 3 saatte 1 kareye kadara uzanabilen bir çekim hızında yapılabilir. Kısa süreli pozlamalarda daha keskin bir hareket detayı elde edilebilirken, uzun süreli pozlamalarla daha akışkan bir hareket hissi, hareket yönünde silikleşmiş bir görüntü elde edilmesi ile mümkün olur. Çok uzun süreli pozlamalarda normal diyafram değerlerine ulaşabilmek için özel Nd filtreler kullanılır.

Konularına göre uygun olan bir kaç saatte bir alınacak tek kare için yavaş enstantaneli zaman aralıklı kayıt değerleri aşağıdaki tablodadır:

Bir bakıma her türlü hızlandırılmış görüntü TLP olarak tanımlanmalıdır. Ancak sinemada, sadece çekim hızının milyonlarca kez düşürülmesi ile elde edilen hızlandırılmış görüntüler TLP olarak anılmaktadır. En genel kullanımıyla açan çiçekler, kalabalık insanlar ve bulutlar klasikleşmiş TLP uygulamaları olmuştur. Bu teknik bilim dünyasına da bir çok katkıda bulunmuş, bazı doğa olaylarının ve kimyasal reaksiyonların anlaşılmasında faydalı olmuştur.

Hareketli kamera ve TLP

Time lapse çekimler esnasında kamera hareketi yapılabilir. Uzun süre dayanabilen, bataryalı motorlar, bilgisayar kontrollü olarak kullanılır. Pan ve tilt hareketleri programlanabilen zamanlamalarla yapılır. Bu uygulama güneş ve ay gibi belli bir çizgide yavaş hareket edecek objeler için daha uygundur. Aşağıdaki fotoğraflar güneşe kitlenmiş bilgisayar kontrollü bir TLP kamerasından alınmıştır.

Kamera güneşle birlikte pan ve tilt hareketlerinin kombinasyonundan oluşan bir hareketle güneşi takip eder. Ek olarak bilgisayar bu hareketler esnasında gün ve geceden oluşan pozlama farklarını hesaplayıp, kameranın pozlama ayarlarını kontrol edebilmektedir.

Geri oynatma tekniği ve TLP

İnsan algısınının yarattığı bir avantaj sayesinde TLP, geri oynatma tekniğinden de yararlanır. İnsan algısı bir hareketin yönünü eğer belirtici bir faktör yoksa ayırt edememektedir.Yani insanların hareketinin ters oynatıldığı anlşılırken, bir çiçeğin açmasının ileri mi geri mi oynatıldığı anlaşılamamaktadır.

TLP'nin yaygın olarak uygulandığı çiçek açması sahnelerinde genel olarak geri oynatma tekniği kullanılır.Çiçeğin tam olarak ne zaman açacağı belli olmadığından uzun süre çekim yapılması gerekir, bu da ciddi bir film ya da band sarfiyatı demektir. Oysa çiçeğin ne zaman kapanacağı aşağı yukarı bellidir ve kapanması açılmasından daha yavaş olduğu için hareket daha detaylı kaydedilebilmektedir.

TLP de kullanılan ekipman

TLP tekniğinde hem video hem film temelli çeşitli cihazlar kullanılabilir. Eğer film üzerine kayıt alınıyorsa duraksamalı motor düzenekli bir kamera sistemi kullanılır.

Arriflex marka bu kamera bir magazinle 35 saat duraksamalı çekim yapabilir.

TLP uygulamalarının gerek estetik gerekse bilimsel amaçlı uygulamalarının çoğunda mümkünse stüdyo ortamları daha çok tercih edilir. Bunun sebebi özellikle bitkiler ile yapılan çekimlerde ortam şartlarının daha iyi kontrol edilerek kayıt materyali ve zaman harcanmasını önlemektir. Aşağıda bir kültür mantarının gelişiminin çekimi için hazırlanan set düzeneği görülebilir.

Bu düzenekte ışık, nem, pozlama gibi ayarların tümü tek bir bilgisayar tarafından kombine olarak kontrol edilmektedir.

TLP, sonuç olarak filmlerde kullanılan bir teknik olsa da hareketin çeşitli zaman dilimlerinde tek karesinin kaydedilmesiyle oluşmasından dolayı fotoğraf makineleri kullanılarak da gerçekleştirilebilir. Bu iş en uygun cihaz dijital fotoğraf makineleridir. Video Frame Grabber adı verilen yazılımlarla bilgisayar kendisine bağlı kamera ya da dijital fotoğraf makinesinden programlanabilir zaman aralıklarıyla tek kare görüntü alıp daha sonra bunu birleştirerek hareketli bir görüntü haline getirebilir.

Bunun dışiında interval rec özellikli yani duraksamalı kayıt yapabilen CCD tipinde video kameralarla da TLP uygulamalrı yapmak mümkündür. Burada kamera kendi presetleri doğrultusunda otomatik olarak duraksamalı kayıtı gerçekleştirir. Genelde pozlama değerleri ve zaman aralığı kontrol edilemediği için daha çok amatör uygulamalar için uygundur.

Sinemada TLP ve yarattığı anlam boyutu

TLP, taşıdığı estetik özelliklerden ve farklı bir bakış açısını yaşatmasından dolayı sinemada kullanılabilen bir teknik olmuştur. TLP, yarattığı etkinin aynılığı nedeniyle pek farklı anlamlarda kullanılmamıştır. Genelde zamanın hızlanması, zaman atlamaları, kaos, kontrol kaybı gibi anlamları desteklemek için kullanılan görsel bir araçtan fazla öteye geçmemiştir.

Örneğin vampirleri konu alan BLADE filminde gündüz sahneleri özellikle de gün batımları TLP ile gösterilerek günüz vaktinin vampirler için yok varsayılan bir zaman dilimi olduğu anlatılırken yaratılan stilize durumla da (insanların arabaların hava kararırken hızlı hızlı dağılmaları gibi) filmedeki bu sahneye ek bir görsel özellik katılmıştır.

Ek olarak key teknikleri ve TLP tekniklerinin kombine kullanımıyla geriplanın hızlandırılmış (TLP) önplanın ise normal hızda gösterimiyle ön ve arka objelerin (kişi ve mekan gibi) çatışması anlatılabilmiştir.

Ahmet Sönmez,2001